Yaz mevsimlerinde insanların korkulu rüyası haline gelen kenelerden korunmada en etkili ve basit yöntemlerden ‘pantolon paçalarını çorap içine almak’ hayati önem taşırken, utanarak bu yöntemi tercih etmeyenler çoğunlukta yer alıyor.

Türkiye’de birçok ilde görülen ve onlarca kişinin ölümüne neden olan keneler, bulaştırdığı Kırım Kongo Kanamalı Ateşi (KKKA) hastalığı nedeniyle insan hayatını tehdit etmeye devam ediyor. Uzmanlara göre, keneden korunmak için öncelikle hastalığa neden olan virüsü taşıyan kenelerden uzak durmak ile mümkün. Bunu sağlamanın en etkili yöntemlerinin başında ise ‘pantolon paçalarını çorap içine almak’ geliyor. Açık renkli giysi tercih edilerek izlenen yöntemle kene elbise üzerinde dolaşırken fark edilebiliyor. Vücut içine giremeyen kene yapışacak kendine uygun yer bulamadığı için virüs bulaşma riski ortadan kalkıyor. Bu anlamda tarlada, ormanlık alanlarda çalışmak zorunda olanlar ava çıkanların lastik çizme giymeleri veya pantolonlarının paçalarını çorap içine sokmaları öneriliyor. Bu yöntemlere paralel olarak elbiselere uygulanan kene kovucu spreyler geliyor. Bir gün önce elbiseye uygulanan sprey sayesinde kene vücudunuza yaklaşamıyor.

Basit gibi gelen ‘pantolon paçalarını çorap içine alma’ yöntemine insanların bir çoğu ortaya çıkan görüntü nedeniyle komik duruma düşme endişesiyle uymakta imtina ediyor. Özellikle takım elbise giyenler pantolon paçalarını çoraplarının içine almakta tereddüt yaşıyor.

Kaynak İHA: haberturk.com/haber.asp?id=89634&cat=220&dt=2008/08/05

Kene ısırığıyla yaşanan Kırım Kongo Kanamalı Ateşi (KKKA), diğer bir adıyla ‘kene’ hastalığı can güvenliğimizi tehdit ediyor. Bu hastalığa ‘Nairovirus’ adında bir virüsün yol açtığını, bu virüsün keneler arasında enfeksiyon yaparak yayıldığını söyleyen uzmanlar, bilinen 850 kene türü olduğunu, bunlardan 31′inin hastalık bulaştırdığını belirtiyor. Hastalıkla ilgili toplumumuzun bilgi sahibi olmadığını söyleyen uzmanlar, bu konuda önemli açıklamalarda bulunuyor. Virüs, hayvanlarda belirtisiz bir enfeksiyona sebep olurken, insanlarda ölümle sonuçlanan hastalığa neden oluyor. Ülkemizde, genellikle Nisan-Ekim döneminde aktif olan keneler, bu dönemde salgınlara yol açıyor. İlk defa 1944 yılında Kırım’da tanımlanan ve adına ‘Kırım Kanamalı Ateşi’ adı verilen hastalığın, 1969 yılında Kongo’da da görülünce KKKA adını aldığı, ülkemizde ise ilk kez 2003 yazında görüldüğü belirtiliyor.

BULAŞMA YOLLARI
1- Kenelerin ısırması ile: Kırsal kesimde yaşayan ve hayvanlarla ilgilenenler, ev ya da sokak hayvanları ile ilişkisi olanlar, çalılık ve otların olduğu yerlerde piknik, av vb. nedenlerle bulunanlara bulaşma ihtimali yüksek.
2- Kan ve vücut sıvısının teması sonucu: Veterinerler, avcılar, kasaplar ve çiftçilerde meslek hastalığı olarak görülebilir. Ayrıca etlerin hazırlanması sırasında da KKKA bulaşabilir.
3- Hasta kişilerin kan ve vücut sıvılarının teması ile: Sağlık görevlileri ile hasta yakınlarına bu yolla bulaşma olmaktadır.
Kuluçka süresi: Bir kenenin insandan kan emmesi ile hastalık belirtilerinin ortaya çıkması arasında ortalama iki günlük bir zaman geçmektedir.
Yakınmalar: İştahsızlık, baş ağrısı, yüksek ateş, yaygın kas ağrıları, mide ağrısı, kusma ve bazen de ishal şikayetleri ile ani olarak başlar.
Belirtiler: Gözlerde ve yüzde kızarıklık, göğüste noktasal, vücutta yaygın cilt altı kanamaları, burun kanaması, dışkıda ve idrarda kan gibi ciddi bulguları görülebilir. Hepatit (Karaciğer tutulması) gelişimine bağlı olarak ciltte sarılık ve idrarda koyulaşma saptanabilir.

TÜM ORGANLAR FELÇ!
Isırığın beşinci gününden sonra karaciğer- böbrek-akciğer yetmezliği ve santral sinir sistemi bozuklukları gelişebilir. Hastalığın ikinci haftasında karaciğer, akciğer veya böbrek yetmezliği tablosu ya da DIC (yaygın damar içi pıhtılaşma bozukluğu) nedeni ile kaybedilirler. İyileşme ise genellikle 10. günden sonra başlar.

Korunmak için yapılacaklar

KKKA’nden korunmak için yapılacakları Doç. Dr. Kenan Keskin, şöyle sıraladı:

* Kene yönünden şüpheli bölgelerden uzak durulmalıdır.

* Hayvan barınakları veya kenelerin yaşayabileceği alanlarda, çıplak ayakla dolaşılmamalı, kısa giysiler giyilmemeli, mümkünse açık renkli (kenelerin kolaylıkla fark edilebilmeleri açısından), uzun kollu ve uzun paçalı giysiler giyilmelidir.

* Vücut aralıklarla muayene edilmelidir.

* Kenelerin üstüne kimyasal dökülmesi, kibrit ile yakılması gibi işlemler hastalık etkenlerini aktarma riskini artırabilir. Bu tarz uygulamalardan kaçınılmalıdır.

* KKKA, insandan insana bulaştığı için hastalarla temastan kaçınılmalıdır.

* Dezenfekte için, en kolay temin edilebildiği ve her yerde bulunabileceği için çamaşır suyu kullanılması önerilir.

* Hastalığın testleri, Refik Saydam Merkez Hıfzısıhha Enstitüsü’nde yapılmakta ve örnekler İl Sağlık Müdürlükleri aracılığıyla buraya gönderilmektedir.

Kırım-Kongo Kanamalı Ateşinin Tedavisi Nedir?

Keneler Nasıl Tanınır ve Nerelerde Bulunur?
Keneler otlaklar, çalılıklar ve kırsal alanlarda yaşayan küçük oval şekillidir. 6-8 bacaklı, uçamayan, sıçrayamayan hayvanlardır. Hayvan ve insanların kanlarını emerek beslenirler ve bu sayede hastalıkları insanlara bulaştırabilirler.

Ülkemiz kenelerin yaşamaları için coğrafi açıdan oldukça uygun bir yapıya sahiptir. Türlere göre değişmekle beraber kenelerin, küçük kemiricilerden, yaban hayvanlarından evcil memeli hayvanlara ve kuşlara (özellikle devekuşları) kadar geniş bir konakçı spektrumları mevcuttur.

Kimler Risk Altındadır?

• Hastalık genellikle meslek hastalığı şeklinde karşımıza çıkar.
• Tarım ve hayvancılıkla uğraşanlar
• Veterinerler
• Kasaplar
• Mezbaha çalışanları
• Sağlık personeli özellikle risk gurubudur.
• Kamp ve piknik yapanlar, askerler ve korunmasız olarak yeşil alanlarda bulunanlar da risk altındadır.

Henüz ergin olmamış Hylomma soyuna ait keneler, küçük omurgalılardan kan emerken virüsleri alır, gelişme evrelerinde muhafaza eder; ergin kene olduğunda da hayvanlardan ve insanlardan kan emerken bulaştırır.

Kuluçka Süresi Ne Kadardır?
Kene tarafından ısırılma ile virüsün alınmasını takiben kuluçka süresi genellikle 1-3 gündür; bu süre en fazla 9 gün olabilmektedir. Enfekte kan, ifrazat veya diğer dokulara doğrudan temas sonucu bulaşmalarda bu süre 5-6 gün, en fazla ise 13 gün olabilmektedir.

Belirtileri Nelerdir?
* Ateş
* Kırıklık
* Baş ağrısı
* Halsizlik
* Kanama pıhtılaşma mekanizmalarının bozulması sonucu;
- Yüz ve göğüste kırmızı döküntüler ve gözlerde kızarıklık,
- Gövde, kol ve bacaklarda morluklar
- Burun kanaması, dışkıda ve idrarda kan görülür
- Ölüm karaciğer, böbrek ve akciğer yetmezlikleri nedeni ile olmaktadır.

Kırım-Kongo Kanamalı Ateşi Nasıl Kontrol Edilir ve Nasıl Korunulur?
Kanda virüse karşı oluşan antikorların taranması tanı için en sık kullanılan yöntemdir. Bu göstergeler hastalığın başlangıcından sonra 6. günden itibaren belirlenebilir.

Hastalığın bulaşmasında keneler önemli bir yer tutmaktadır. Bu nedenle kene mücadelesi önemlidir fakat oldukça da zordur.

1. İnsanlar kenelerden uzak tutulabilir ise bulaşma önlenebilir. Bu nedenle de mümkün olduğu kadar kenelerin bulunduğu alanlardan kaçınmak gerekir.
2. Kenelerin yoğun olabileceği çalı, çırpı ve gür ot bulunan alanlardan uzak durulmalı, bu gibi alanlara çıplak ayak yada kısa giysiler ile gidilmemelidir.
3. Bu alanlara av yada görev gereği gidenlerin lastik çizme giymeleri, pantolonlarının paçalarını çorap içine almaları,
4. Görevi nedeni ile risk grubunda yer alan kişilerin hayvan ve hasta insanların kan ve vücut sıvılarından korunmak için mutlaka eldiven, önlük, gözlük, maske v.b. giymeleri gerekmektedir.
5. Gerek insanları gerekse hayvanları kenelerden korumak için haşere kovucu ilaçlar (repellent) olarak bilinen böcek kaçıranlar dikkatli bir şekilde kullanılabilir. (Bunlar sıvı, losyon, krem, katı yağ veya aerosol şeklinde hazırlanan maddeler olup, cilde sürülerek veya elbiselere emdirilerek uygulanabilmektedir.)
6. Haşere kovucular hayvanların baş veya bacaklarına da uygulanabilir; ayrıca bu maddelerin emdirildiği plâstik şeritler, hayvanların kulaklarına veya boynuzlarına takılabilir.
7. Kenelerin bulunduğu alanlara gidildiği zaman vücut belli aralıklarla kene için taranmalıdır.
8. Vücuda yapışmış keneler uygun bir şekilde kene ezilmeden, ağızdan veya başından tutularak bir cımbız veya pens yardımıyla sağa sola oynatarak alınmalıdır. Isırılan yer alkolle temizlenmelidir. Mümkünse kenenin tanı için alkolde saklanması uygun olur.
9. Diğer canlılara ve çevreye zarar vermeden, haşere ilacı (insektisit) ile uygulamanın uygun görüldüğü durumlarda çevre ilaçlanması yapılabilinir.

Hazırlayanlar: Dr Alp Akay – Dr.Başak Soyluoğlu
Kaynak: www.hastane.com.tr